Wtorek Popularno naukowy z dr Agatą Trzcińską

15 05 2026

Dziekan Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego

prof. dr hab. Kamil Imbir

ma przyjemność zaprosić zainteresowanych Gości

na spotkanie z cyklu Wtorków Popularnonaukowych, które odbędzie się
26 maja 2026 r. o godz. 17:45 w auli A /parter Wydziału Psychologii.

Gościem wydarzenia będzie

dr Agata Trzcińska
z Katedry psychologii biznesu i innowacji społecznych, która wygłosi wystąpienie
pt.
„Małe dzieci, wielkie pragnienia: rozwój i źródła materializmu u dzieci w wieku przedszkolnym”.

Abstrakt

W sklepach z zabawkami nieraz można zobaczyć kilkulatki, które stanowczo domagają się kolejnej zabawki. Czy to tylko chwilowa zachcianka, czy już przejaw czegoś więcej? Czy przedszkolaki mogą być materialistami? A jeśli tak, to skąd się to bierze? W wystąpieniu przedstawione zostaną wyniki serii badań pokazujących, że korzenie materializmu sięgają wczesnego dzieciństwa i wiążą się z tym, jak dzieci postrzegają sytuację materialną swojej rodziny oraz jak oceniają siebie.

Już na etapie przedszkolnym dzieci dostrzegają różnice w posiadanych dobrach i porównują się z innymi. Okazuje się, że dzieci, które postrzegają swoją rodzinę jako mniej zamożną, mają niższą samoocenę – a im jest ona niższa, tym większe znaczenie przypisują dobrom materialnym jako źródłu szczęścia czy sukcesu. Nie wszystkie dzieci reagują jednak w ten sam sposób. Kluczową rolę odgrywa rozwój poznawczy, zwłaszcza teoria umysłu, czyli zdolność rozumienia, że inni ludzie mają własne myśli i mogą nas oceniać. To właśnie ona pozwala dziecku dostrzec, że posiadanie określonych rzeczy może wpływać na to, jak jest postrzegane przez innych. Badania pokazują, że wraz z rozwojem tej zdolności dochodzi do istotnej zmiany: dobra materialne przestają być jedynie czymś, co „daje radość”, a zaczynają być postrzegane jako sposób wpływania na to, jak jest się ocenianym – dzieci próbują wykorzystywać je do kompensowania niższej samooceny.

Prezentowane badania podkreślają także znaczenie sposobu wychowania. Częste spełnianie materialnych zachcianek, np. kupowanie zabawek czy nagradzanie rzeczami, może wzmacniać przekonanie, że posiadanie jest sposobem na poprawę samopoczucia, a tym samym nasilać związek między niską samooceną a materializmem.

Wyniki naszych badań pokazują, że dziecięcy materializm kształtuje się wcześnie i zależy zarówno od rozwoju dziecka, jak i jego doświadczeń. Lepsze zrozumienie tych mechanizmów może pomóc rozpoznać, kiedy i dlaczego dobra materialne zaczynają odgrywać szczególną rolę w życiu dziecka oraz jak ograniczać nadmierne przywiązanie do nich.

dr Agata Trzcińska – bio