Nowa publikacja dr Adrianny Wielgopolan, Radosława Wcześniaka oraz Dziekana prof. dr hab. Kamila Imbira

10 08 2026

Kategoria: Aktualności Wydziału, Najnowsze publikacje

Czy słowo może być jednocześnie pozytywne i negatywne? Wywoływać zarówno automatyczną reakcję emocjonalną, jak i skłaniać do refleksji?

Na te pytania próbowali odpowiedzieć dr Adrianna Wielgopolan, Radosław Wcześniak oraz Dziekan prof. dr hab. Kamil Imbir w swojej publikacji „The role of ambiguous valence, origin, and activation in behavioral and eye-tracking measurements during N-back task”.

Badania pokazują, że emocje związane ze słowami nie zawsze są jednoznaczne, a taka niejednoznaczność może wpływać na sposób, w jaki przetwarzamy informacje i zapamiętujemy je.

W dwóch eksperymentach sprawdzono, jak słowa o jednoznacznym i niejednoznacznym ładunku emocjonalnym wpływają na pamięć i uwagę. Uczestnicy wykonywali zadanie wymagające zapamiętywania i rozpoznawania wcześniej prezentowanych słów lub liter. Jednocześnie śledzono ich zarządzanie uwagą wzrokową, aby sprawdzić, jak długo i ile razy przyglądają się poszczególnym słowom.

Głównym celem badań było sprawdzenie czy niejednoznaczność emocjonalna może dotyczyć różnych aspektów emocji. Sprawdzano między innymi, czy słowo może być jednocześnie pozytywne i negatywne (obszar znaku), ale także czy może łączyć w sobie cechy związane z automatycznym i bardziej refleksyjnym przeżywaniem emocji (geneza) oraz czy może być jednocześnie automatycznie pobudzające i refleksyjnie subiektywnie ważne dla osoby (aktywacja). Okazało się, że niejednoznaczne emocjonalnie słowa były istotnie statystycznie lepiej zapamiętywane niż słowa jednoznaczne; osoby badane osiągały w warunkach niejednoznaczności wyższą poprawność odpowiedzi i krótszy czas reakcji w porównaniu z jednoznacznymi słowami. Efekt ten pojawił się przede wszystkim wtedy, gdy niejednoznaczność dotyczyła znaku i genezy. Nie zaobserwowano natomiast podobnego efektu w przypadku niejednoznaczności związanej z aktywacją.

Jeszcze wyraźniejsze różnice pojawiły się w sposobie kierowania uwagą. Niezależnie od rodzaju niejednoznaczności, uczestnicy częściej i dłużej przyglądali się słowom o niejednoznacznym ładunku emocjonalnym niż słowom jednoznacznym.

Wyniki sugerują więc, że emocjonalna niejednoznaczność jest czymś więcej niż tylko połączeniem pozytywnych i negatywnych emocji. Może dotyczyć różnych aspektów naszego doświadczenia emocjonalnego, a kiedy się pojawia, angażuje uwagę i może wpływać na nasze zapamiętywanie i przetwarzanie uzyskanych informacji.

Wielgopolan, A., Wcześniak, R. & Imbir, K.K. The role of ambiguous valence, origin, and activation in behavioral and eye-tracking measurements during N-back task. Sci Rep (2026). https://doi.org/10.1038/s41598-026-58758-7