Altruizm w czasach COVID-19 – badania współprowadzone przez dr Oliwię Maciantowicz
21 kwietnia 2021

 

  • Pandemia COVID-19 spowodowała powstanie wielu inicjatyw, które mają na celu pomóc osobom poszkodowanym przez wirusa. Większość z nich to zmasowane działania oddolne, które rozpoczęły się już od pierwszych dni po wprowadzeniu lockdownu.
  • Duża liczba inicjatyw powstała w internecie. Dobrym przykładem jest Widzialna Ręka – grupa w serwisie Facebook, do której należy już prawie 106 000 osób. Jej członkowie oferują różnego typu pomoc, która zawsze udzielana jest bezpłatnie.
  • Badaczki z Ośrodka Przetwarzania Informacji – Państwowego Instytutu Badawczego (OPI PIB), Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytutu Psychologii PAN przeanalizowały rolę technologii we włączaniu się w aktywność altruistyczną.
  • Wyniki przeprowadzonego badania pokazują, że osoby otwarte na interakcje społeczne online chętniej angażują się w inicjatywy pomocowe w sieci internetowej. Natomiast,
    co zaskakujące, brak zaufania do technologii przekładał się na niechęć do udzielania pomocy zarówno online, jak i offline.

 

Czy technologia wspiera pomaganie?

Pandemia COVID-19 spowodowała wiele zmian w społeczeństwie, które pozostaną stałymi elementami codzienności także po wygranej walce z wirusem. Nie sposób sobie wyobrazić, że całkowicie znikną teleporady medyczne, praca zdalna lub konferencje online. Nie byłyby one możliwe, gdyby nie osiągnięcia technologii, której rozwój inicjuje nowe zjawiska społeczne.

W Ośrodku Przetwarzania Informacji – Państwowym Instytucie Badawczym realizujemy wiele badań na styku informatyki i nauk społecznych. Nowe technologie nie tylko wpływają na zachowanie ludzi, ale także w znaczny sposób przyspieszają zachodzące zmiany. Interakcje człowiek-komputer to bardzo obszerny temat badań, których rezultaty mają duży potencjał komercyjny. Technologie muszą być użyteczne i dostosowane do oczekiwań użytkownika – mówi dr inż. Jarosław Protasiewicz, dyrektor Ośrodka Przetwarzania Informacji – Państwowego Instytutu Badawczego. – Warto nadmienić, że w czasie pandemii wzrosła rola nowoczesnych technologii, co doskonale widać chociażby po znacznym zwiększeniu liczby użytkowników popularnych aplikacji do telekonferencji. Wiele obszarów funkcjonowania człowieka przeniosło się do sieci, która gwarantuje m.in. szybki kontakt oraz nie niesie ze sobą ryzyka zarażenia koronawirusem. Badaczki OPI PIB, Instytutu Psychologii PAN oraz Wydziału Psychologii UW zaobserwowały także wzrost liczby akcji pomocowych w wirtualnym świecie, co postanowiły zbadać. Oczywiście, ważnym aspektem ich analiz była rola technologii – dodaje dyrektor OPI PIB.

Badanie miało sprawdzić, czy technologia pomaga, czy też przeszkadza w aktywności pomocowej online? Analizie poddano różne rodzaje wsparcie oferowanego wyłącznie za darmo. Uwzględniono m.in. zakupy dla osób w kwarantannie, organizowanie rozrywki online dla znajomych, lekcje polskiego dla obcokrajowców, czytanie bajek dzieciom w wieku przedszkolnym czy nawet wirtualne spacery po lesie. Otrzymane wyniki potwierdziły, że otwartość na interakcje społeczne online przekłada się na chęć zaangażowania się w pomoc w sieci internetowej.

Technologia – nadzieja dla introwertyków

–  Zbadałyśmy aż 234 osoby, głównie takie, które zgłosiły swoją chęć pomocy na grupie Widzialnej Ręki w serwisie Facebook. Pytałyśmy o zaangażowanie respondentów w różne aktywności pomocowe online i offline. Wśród najpopularniejszych pojawiły się m.in. kupowanie produktów
w sklepach i restauracjach zagrożonych zamknięciem, wpłacanie darowizn, czy też robienie zakupów osobom z grup ryzyka. Zaobserwowałyśmy również stosunkowo rzadkie aktywności, np. zaangażowanie w ramach Ochotniczej Straży Pożarnej, a nawet prowadzenie medytacji online. Badanie pokazało również, że u 60 proc. badanych już wiosną 2020 sytuacja zawodowa zmieniła się. Tylko ok. 9 proc. respondentów deklarowało, że nie odczuwa żadnych zmian w związku z pandemią, zarówno ani na lepsze, ani na gorsze.
Należy jednak pamiętać, że badanie nie zostało wykonane na grupie reprezentatywnej, dlatego musimy być ostrożne z wyciąganiem wniosków. – mówi Gabriela Górska z Laboratorium Interaktywnych Technologii OPI PIB oraz Instytutu Studiów Społecznych ISS UW.

– Warto podkreślić, że nasze badanie pokazało, iż ludzie mogą być społeczni online i to może mieć przełożenie na chęć oferowania pomocy. Wyniki nie pokazują jednoznacznie, czy oznacza to, że musimy być ekstrawertyczni, żeby podejmować społeczną aktywność w świecie wirtualnym.
Z naszego badania wynika raczej, że online pomagamy tym częściej, im częściej robimy to również offline. Dodatkowo zaznajomienie z technologią najzwyczajniej to ułatwia. Bycie aktywnym społecznie online oznacza lepszą „orientację” w sieci, łatwość komentowania, reagowania
i wchodzenia w dyskusje. Musi to oczywiście odzwierciedlać nasze zachowanie w świecie rzeczywistym –
dodaje dr Oliwia Maciantowicz z Wydziału Psychologii UW.

Lęk przed technologią zniechęca również do pomagania poza internetem

Wyniki badania pokazują także, jak ważne jest dbanie o poczucie bezpieczeństwa osób pomagających. Lęk przed nadużyciami w internecie, ale również brak zaufania odnośnie technologii powstrzymują ludzi od pomocy online. Co szczególnie ciekawe, negatywnie wpływają one także na zachowania altruistyczne poza siecią internetową. Można wyciągnąć wniosek, że projektując platformy pomocy wzajemnej, należy zwrócić szczególną uwagę na przejrzystość, klarowność, ale także bezpieczeństwo danych osób pomagających. Technologia może wspierać pomaganie. Jednak należy zagwarantować bezpieczeństwo i przekonać o tym użytkowników.

O badaniu

W pierwszych miesiącach pandemii COVID-19 przebadano 234 osoby. Do badań użyto dwóch skal: General Online Social Interaction Propensity (GOSIP, autorstwa Blazevica i in., 2014), która mierzy chęć wchodzenia w interakcje społeczne online oraz skalę Technology Adotoption Propensity (TAP, autorstwa Ratchford i Barnhart, 2012) – mierzy stosunek do technologii (w tym zaufanie, optymizm odnośnie jej użycia) oraz ocenę własnych umiejętności użytkowników. Zachowania pomocowe online wykazały istotne związki z chęcią do nawiązywania kontaktów społecznych, zgodnie
z przewidywaniami badaczy (statystycznie istotne korelacje na poziomie 0,25 do 0,32). Natomiast, co zaskakujące, brak zaufania do technologii przekładał się na niechęć do udzielania pomocy zarówno online, jak i offline (korelacje na poziomie -0,27 do -0,17). Badanie jest w trakcie procesu publikacyjnego w czasopiśmie naukowym, dlatego można je traktować jako wstępny raport.

Zespół badawczy:

Gabriela Górska – OPI PIB oraz ISS UW, dr Oliwia Maciantowicz – Wydział Psychologii UW, Małgorzata Pawlak – Instytut Psychologii PAN, Olga Wojnarowska – OPI PIB.

 

Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB)

Interdyscyplinarny instytut naukowy i lider w tworzeniu oprogramowania systemów informatycznych dla polskiej nauki i szkolnictwa wyższego. Posiada wiedzę o prawie każdym polskim naukowcu, jego projektach czy aparaturze badawczej. Gromadzi, analizuje i tworzy informacje o sektorze badań i rozwoju, wpływając tym samym na kształt polskiej polityki naukowej. OPI PIB tworzy inteligentne systemy informatyczne dla sektora publicznego oraz wykorzystywane w celach komercyjnych.

Główne obszary badań prowadzonych w instytucie to: algorytmy uczenia maszynowego, algorytmy przetwarzania języka naturalnego, analiza sentymentu, sieci neuronowe, odkrywanie wiedzy z danych tekstowych, interakcja człowiek-komputer (HCT), systemy komputerowego wspomagania decyzji, sztuczna inteligencja.

W działalności badawczej OPI PIB stawia na interdyscyplinarność. Instytut prowadzi badania
w siedmiu laboratoriach skupiających specjalistów z wielu dziedzin. Poza ekspertami od technologii informatycznych
w zespole OPI PIB pracują ekonomiści, socjologowie, prawnicy, statystycy i psychologowie. Konfrontacja różnych podejść naukowych sprzyja dogłębnej analizie zagadnień badawczych i napędza innowacyjność.

https://opi.org.pl/

 

 

Kontakt dla mediów:

Sławomir Rybka

główny specjalista ds. informacji i promocji

Dział Komunikacji Społecznej OPI PIB

nr tel.: +48 504 725 898

adres e-mail: slawomir.rybka@opi.org.pl


Wybory do Rady Naukowej Dyscypliny Psychologia w grupie pozostałych nauczycieli akademickich – Kadencja 2021-2024
Wydziałowa Komisja Wyborcza zwołuje 27 kwietnia (wtorek) o godz. 12.00 zebranie pozostałych nauczycieli akademickich, którzy zadeklarowali przynależność do dyscypliny psychologia w celu wyłonienia kandydatów na przedstawicieli grupy do Rady Naukowej Dyscypliny Psychologia. 
 
Meeting ID: 822 8083 7388
Passcode: 123439
 
Kolejny etapy wyborów do RND: głosowanie w Ankieterze – 6-7 maja 2021.
 
Przewodnicząca Wydziałowej Komisji Wyborczej
dr Agnieszka Wojnarowska  

XXIX Kolokwia Psychologiczne – zaproszenie na konferencję
20 kwietnia 2021

Zapraszamy na konferencję XXIX Kolokwia Psychologiczne „Wdrożenia – między psychologią naukową a potrzebami praktyki” (15-16.06.2021, online). Kolokwia psychologiczne to coroczna konferencja Komitetu Psychologii Polskiej Akademii Nauk, organizowana przy współpracy z wiodącymi ośrodkami akademickimi. W tym roku organizację Kolokwiów będą wspierać trzy ośrodki: SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego. 

Tematyka tegorocznej konferencji koncentruje się na aktualnych problemach aplikacyjnych w badaniach prowadzonych w ramach różnych działów psychologii. Wykłady i dyskusje wokół zagadnienia wdrożeń są ważne i aktualne dla przedstawicieli wszystkich jednostek naukowo-badawczych, w których dyscyplina naukowa Psychologia podlegać będzie ewaluacji. Konferencja ma charakter zamknięty i jest przeznaczona dla etatowych pracowników akademickich. 

W tym roku uczestnictwo w konferencji jest bezpłatne, ale wymagana jest rejestracja, ponieważ liczba dostępnych miejsc jest ograniczona. Wydarzenie odbędzie się za pośrednictwem platformy ZOOM (linki zostaną wygenerowane i przesłane na wskazane w formularzu adresy email).

▪ Harmonogram wydarzenia jest dostępny na stronie >>
▪ Termin: 15-16 czerwca 2021
▪ Miejsce: online
▪ Opłaty: brak
▪ Rejestracja: poprzez formularz do 6 czerwca lub do wyczerpania limitu miejsc: https://forms.gle/4Jo2rMuDNATwmV4i6


Zabezpieczony: Rejestracja na specjalizacje 2021/2022

Ta treść jest chroniona hasłem. Aby ją zobaczyć, podaj hasło poniżej:


My, pandemia i zdrowie psychiczne. Z czym się mierzymy? Jak sobie radzić ze stresem? – spotkanie z ekspertami
19 kwietnia 2021

Jakie problemy emocjonalne i trudności w adaptacji występują najczęściej w trakcie pandemii u osób dorosłych? Jakie są czynniki ryzyka objawów depresji i lęku w trakcie pandemii? Jakie są skuteczne strategie i metody radzenia sobie ze stresem, objawami depresji i lęku? Kiedy warto skorzystać z pomocy psychologicznej?

Na te i inne pytania będziemy poszukiwać odpowiedzi podczas dyskusji z ekspertami z Wydziału Psychologii UW, która odbędzie się online 27 kwietnia 2021 r. o godz. 11:00. Wstęp wolny. Spotkanie poprowadzą dr hab. Małgorzata Gambin oraz dr hab. Paweł Holas. Zapraszamy wszystkich zainteresowanych konsekwencjami pandemii dla zdrowia psychicznego oraz metodami radzenia sobie ze stresem!

Link do spotkania: https://us02web.zoom.us/j/84347979296

O zdrowiu psychicznym w trakcie pandemii rozmawiać będą:

  • dr hab. Małgorzata Dragan – kierowniczka projektu badawczego dot. zaburzenie adaptacyjnego, stresu traumatycznego, depresji i lęku we wczesnej fazie pandemii COVID-19 w Polsce,
  • dr hab. Małgorzata Gambin – kierowniczka badań dot. objawów depresji i lęku uogólnionego w trakcie pandemii COVID-19 w Polsce,
  • dr hab. Paweł Holas – kierownik badań dotyczących skuteczności treningu uważności w redukcji negatywnych skutków emocjonalnych pandemii oraz funkcjonowania emocjonalnego pracowników ochrony zdrowia w trakcie pandemii,
  • prof. dr hab. Emilią Łojek – kierowniczka projektu „NEuroCovid: Funkcje neuropsychologiczne i jakość życia u osób po COVID-19”,
  • prof. dr hab. Ewa Pisula – kierowniczka projektu dotyczącego sytuacji i funkcjonowania emocjonalnego osób dorosłych ze spektrum autyzmu w początkowej fazie pandemii oraz projektu poświęconego sytuacji nauczycieli w sytuacji powrotu do szkół w czasie pandemii SARS-CoV-2,
  • prof. dr hab. Bogdan Zawadzki – kierownik projektu „Zmiany emocjonalne w trakcie pierwszej i drugiej fazy pandemii Sars-Cov-2 w 2020 roku”,
  • dr Julian Zubek – kierownik projektu „Jak media elektroniczne i codzienne aktywności wpływają na nasz nastrój w czasie pandemii?”

Po przedstawieniu wyników i wniosków z badań przez ekspertów, będzie możliwość zadawania pytań. 

Będzie to drugie z cyklu spotkań poświęconych wynikom badań grupy badawczej “Psychologiczne Aspekty Pandemii”. Pierwsze spotkanie dotyczące społecznych aspektów pandemii odbyło się 13.04. Trzecie spotkanie, dotyczące sytuacji dzieci, nastolatków i rodziców w trakcie pandemii, odbędzie się 10 maja o 12.30. 

O grupie badawczej:

Rok temu, kiedy podano informację o pierwszym przypadku zakażenia wirusem SARS-COV-2 w Polsce, naukowcy z Wydziału Psychologii UW rozpoczęli badania dotyczące psychologicznych aspektów i konsekwencji pandemii COVID-19 w kraju i na świecie.

Powstały 24 zespoły naukowe integrujące badaczy z różnych instytucji i jednostek. Dziś prezentują wyniki swoich analiz we wspólnej publikacji. „Pandemia COVID-19 w Polsce. Perspektywa psychologiczna” to 24 raporty z badań ekspertów, które dostępne są na stronie: www.covid.psych.uw.edu.pl . Zawierają informacje o celach i metodologii badań, najważniejsze wnioski, a także komentarze i zalecenia ekspertów. 

 


Profesor Michał Bilewicz nominowany w plebiscycie Osobowość Roku 2020 Polska Times

Trwa plebiscyt Osobowość Roku 2020 organizowany przez „Polska Times”. Jego celem jest uhonorowanie osób, które w 2020 roku wyróżniały się w swojej działalności pasją, zaangażowaniem, gotowością do pomagania innym, a także przyczyniły się do walki z pandemią oraz rozwoju regionu. W kategorii „Nauka” nominowanych zostało 7 badaczy z Uniwersytetu Warszawskiego, w tym dr hab. Michał Bilewicz, prof. ucz.

Osobowość Roku 2020 jest plebiscytem ogólnopolskim, który odbywa się równolegle we wszystkich województwach. Kandydatów do wyróżnień nominuje kapituła redakcji w kategoriach: „Kultura, „Nauka, „Biznes”, „Działalność społeczna i charytatywna” oraz „Polityka, samorządność i społeczność lokalna”. Kandydatury mogą zgłaszać także czytelnicy. Szczegółowe zasady plebiscytu dostępne są na stronie Polska Times.

Wyróżnienie w kategorii nauka przyznawane jest za ubiegłoroczne osiągnięcia naukowe, a także za całokształt działalności. W szczególności kapituła konkursu doceniła nominowane osoby za innowacyjne podejście badawcze, zaangażowanie w walkę z pandemią lub wkład w upowszechnianie wiedzy na temat otaczającej rzeczywistości.

Głos na wybraną osobę można oddać do 10 czerwca pod adresem: https://polskatimes.pl/p/kandydaci/1009463